» On a Friday Ik woonde in een buurt waar katten Kafka heten. Er ligt een periode van achttien jaar voorspoed voor me. Dan ben ik zestig en mag ik uitrusten. Zal ik dan willen uitrusten? Waarom reken ik? Omdat de tijd die ik heb, afgemeten is. Binnen oneindigheid hoeft niet te worden gerekend. Maar als men binnen oneindigheid kan zijn, kan men er ook buiten zijn. Ligt buiten de oneindigheid de eindigheid? Dan moet ik naar binnen, zodat ik niet meer zal hoeven te rekenen.

Men doet een belofte men maakt een afspraak
men lost beloften in komt afspraken na
men doet wat verwacht wordt
men komt er verder mee
men heeft succes
men maakt vrienden op wie men kan vertrouwen
men kan op u vertrouwen
men betaalt zijn rekeningen op tijd
men betaalt belastingen
men pleegt alleen in het uiterste geval overspel
men gaat slapen en denkt ik ben betrouwbaar
men ontleent zelfvertrouwen aan betrouwbaarheid
men diept gebaande paden uit
men treedt niet buiten zichzelf
men verrast niemand
men bezweert wat komen gaat
men graait ongevraagd een voorschot uit de pot
men doet maar.   reageer | ¶

» Schutkleuren Ik kon mij eeuwig terugtrekken op de tennisbanen.   reageer | ¶

» Graag dood Eugène Ionesco overleed in maart 1994. Begin april van dat jaar zat ik op een terras in Reims — het was buiten minstens zo aangenaam als hier, vandaag — en las zijn overlijdensadvertentie in Le Monde. Mijn toenmalige zat tegenover mij met haar eeuwige kop thee ('En Hollande tout le monde boit partout, toujours,') en ik had vermoedelijk een pichetje wit tegenover me staan.

In mijn herinnering zat ik op Adriaan Venema te wachten. Venema is nu vrijwel vergeten, maar deed begin jaren negentig veel stof opwaaien met zijn publicaties over, hoe zal ik het zeggen, het ware gezicht van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. (Hij ontmaskerde Bert Voeten, de echtgenoot van Marga Minco.) Toen Adriaan en ik bevriend waren geraakt, had hij me bij wijze van bevestiging daarvan ooit uitgenodigd een rit te maken over de A1 in zijn witte Volvo, waartijdens we zouden zwijgen en luisteren naar Parcival van Wagner, zijn favoriete componist.
Adriaan Venema had een groot probleem: hij wilde zo graag dood. Soms belde hij me op van zijn favoriete eiland Saba met die mededeling. Of van de Breitnerstraat in Amsterdam-Zuid, waar hij woonde — met die loodzware Wagner op de achtergrond, uiteraard.
Uiteindelijk heeft hij het vonnis, dat al jaren vaststond, zelf voltrokken.

Terug naar het terras in Reims, voorjaar 1994. Op tafel een kop thee, een pichet witte wijn, een half gevuld glas en Le Monde, die Franse NRC, maar dan op tabloidformaat. 'Dat formaat zouden ze in Nederland ook moeten invoeren,' zei ik tegen mijn toenmalige. 'Het leest prettiger, en het slaat prettiger om.'

Maar mijn geheugen deugt van geen kant: Adriaan Venema was in april 1994 al ruim vijf maanden dood.   reageer | ¶

» Het schip van toen is groen Oom Ellingmann zal jullie eens een fijn verhaal vertellen. Fijne verhalen, die spelen altijd vroeger, dat weten jullie ook wel. Wanneer je zegt: 'Er was eens...', dan is het allang voorbij, nietwaar? Mooi.
Nou, vroeger, toen was oom Ellingmann vaak een beetje somber. Hij zat in zijn souterrain — dat is een huis dat uit één kamer bestaat met een plafond zo laag dat je het kunt aanraken — en keek door zijn twee getraliede raampjes, die elk niet groter waren dan een schooltas. 't Was net een gevangenis! riepen zijn vrienden later, maar dat riepen ze toen oom Ellingmann al lang en breed ergens anders woonde. Oom Ellingmann lag dikwijls op zijn bed, in het souterrain, en deed net of hij in het ruim van een schip was. 'Toettoet!' Daar ging het schip. 'Zie je wel dat ik vooruitga?' bromde oom Ellingmann dan. Hij telde de dwarsbalken aan het plafond en kwam elke keer weer op dertien uit. 'Dan maar de stukjes tussen de dwarsbalken,' dacht oom Ellingmann, want hij wilde niet onder dertien dwarsbalken liggen. Veertien reepjes plafond van tachtig centimeter elk. Kun je nagaan hoe lang dat scheepsruim was. Bijna twaalf meter lang!
't Was oom Ellingmann in die tijd vaak droef te moede. Wat wil je met zo'n laag plafond, en zo weinig licht! Hij vond daarom dat er flink getroost moest worden: dat was het allerbelangrijkste, had hij begrepen. Van de weeromstuit ging oom Ellingmann treurige liedjes draaien op zijn pick-up, zoals 'Nun komm' der Heiden Heiland'. Daardoor kwamen er steeds minder vriendjes en vriendinnetjes bij hem spelen, want die hielden natuurlijk van opgewekte muziekjes, net als jullie. 'Bach, bah!' zeurden ze. Niet van dat zware, waar je somber bij moet gaan kijken. Wat een rotkinderen, nietwaar? Dat oom Ellingmann zei: maar begrijpen jullie dan niet dat je er juist vrolijk bij kunt kijken, dat je eigen ellende nooit zo zwaar kan wezen als de ellende in die muziekjes? dat was paarlen voor de zwijnen, bij wijze van spreken.
Het eind van het liedje was dat oom Ellingmann de deur niet meer opendeed en de telefoon niet meer opnam. Wanneer het mooi weer was — er vielen misschien twee zonnestralen door zijn getraliede raampjes, meer niet — kwam het wel voor dat hij het huis uit sloop om in het park te gaan zitten, dat op een steenworp afstand van het souterrain lag, maar niet nadat hij zich ervan had verzekerd dat er niemand was die hem erop betrappen kon.
In het park werd er immers niet aan de deur gebeld en er hingen geen telefoons aan de bomen.
Maar meestal bleef hij binnen, hoor. Dan zat hij achter zijn bureau en schreef met zijn Hoover-vulpen uit 1929 lange brieven aan zijn vrienden. Wil je wel geloven dat die brieven soms 130 bladzijden lang waren? Hij noteerde dan zijn dromen (over Kruidenazijn, of over de Bülowstraße), of hij schreef wat hem was overkomen. Er kan je nog heel wat overkomen hoor, als je er zo aan toe bent als oom Ellingmann toen!
'Maar waarom was je dan zo verdrietig, oom Ellingmann?'
Wat kan het je schelen! Oom Ellingmann heeft jullie een fijn verhaaltje verteld, dát is belangrijk. Waar hij die verhaaltjes vandaan haalt, dat speelt geen rol, toch? Gelukkig heeft hij een afschrift gemaakt van al die lange brieven van vroeger, dus hij heeft nog veeeeel meer verhaaltjes.
Oom Ellingmann moest deze week ineens veel terugdenken aan zijn jaren in het souterrain, dat was alles.   vier reacties | ¶